1

MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật sử dụng âm thanh để diễn tả cảm
xúc, thái độ, nhận thức và tư tưởng của con người. Âm nhạc là một phần thiết
yếu của các nền văn hóa, gắn bó và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội. Âm
nhạc làm phong phú những giá trị tinh thần của nhân loại, là phương tiện giúp
con người khám phá thế giới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trong nhà trường giáo dục âm nhạc tạo cơ hội cho học sinh được trải
nghiệm và phát triển năng lực âm nhạc, biểu hiện của năng lực thẩm mĩ thông
qua sự thể hiện, cảm thụ, ứng dụng và sáng tạo âm nhạc, góp phần phát hiện và
bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu âm nhạc. Thông qua các bài hát, các
hoạt động âm nhạc và phương pháp giáo dục của nhà sư phạm, giáo dục âm nhạc
góp phần phát triển ở học sinh các phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung
thực, trách nhiệm, cùng các năng lực tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải
quyết vấn đề và sáng tạo để trở thành những công dân phát triển toàn diện về
nhân cách, hài hòa về thể chất và tinh thần.
Môn Âm nhạc là một môn học cốt lõi thuộc nhóm môn Giáo dục nghệ
thuật theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, là chương trình tập trung phát
triển năng lực âm nhạc, biểu hiện của năng lực thẩm mĩ trong lĩnh vực âm nhạc
thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức cơ bản, thiết thực, chú trọng
thực hành góp phần phát triển hài hòa “Đức – Trí – Thể - Mĩ” và định hướng
nghề nghiệp cho học sinh.
Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 thì môn Âm nhạc được tập
trung và hình thành các năng lực như:
Thể hiện âm nhạc, cảm thụ và hiểu biết âm nhạc, ứng dụng và sáng tạo âm
nhạc. Học sinh biết trình bày, biết thường thức, biết kết hợp và vận dụng kiến
thức, kĩ năng âm nhạc vào thực tiễn. Tuy nhiên để đạt được những năng lực và
kĩ năng đó thì đòi hỏi học sinh phải có lượng kiến thức và kĩ năng vững chắc.
Trong tiết dạy Âm nhạc để các em thích thú và học tập có kết quả là một việc
không đơn giản. Môn Âm nhạc không phải là dễ học đối với số học sinh chỉ có

2

một số học sinh có năng khiếu bẩm sinh mới cảm thụ nhanh được nghệ thuật của
môn học này. Còn đại đa số các em không hiểu sẽ dẫn đến tình trạng chán học
và tiếp thu theo kiểu bắt buộc dẫn đến khả năng thực hành, luyện tập ứng dụng
còn hạn chế.
2. Cơ sở lí luận
Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó khác rất nhiều so
với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như
những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê thậm
chí là một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào cũng
có được. Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải
mái, học mà chơi, chơi mà học. Thông qua những câu nhạc, những lời ca, âm
nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng âm thanh, giai điệu, kích thích
cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ những giai điệu qua từng bài nhạc,
từng câu nhạc.
Năm học 2022 – 2023 là năm học thay sách Âm nhạc lớp 3, tôi đang giảng
dạy là bộ sách Cánh Diều của nhà xuất bản Đại học Sư Phạm thành phố Hồ Chí
Minh. Sách phong phú, đa dạng cả nội dung, hình thức kênh hình, kênh chữ….
Xuất phát từ thực tế giảng dạy môn Âm nhạc lớp 3 sách Cánh Diều. Vấn
đề học và kết quả học tập của các em là hết sức quan trọng, điều đó không chỉ
phụ thuộc vào chương trình giảng dạy phù hợp mà còn phụ thuộc vào phương
pháp truyền thụ của người giáo viên. Muốn cho học sinh hứng thú tích cực, tự
giác, chủ động, tư duy, sáng tạo có năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng
say mê học tập và ý chí vươn lên thì đòi hỏi người giáo viên cần phải đổi mới,
tìm tòi, sáng tạo những phương pháp, biện pháp phù hợp, giúp cho các em luôn
có hứng thú và cảm thấy mới mẻ qua các tiết học Âm nhạc.
3. Thực trạng của vấn đề
3.1. Thuận lợi, khó khăn
3.1.1. Thuận lợi
Về giáo viên:
- Là một giáo viên có trình độ về âm nhạc được đào tạo cơ bản và yêu
thích âm nhạc.

3

- Có trách nhiệm với công việc, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, năng động
trong mọi hoạt động đặc biệt là hoạt động tập thể.
- Được sự quan tâm tạo điều kiện của nhà trường rất coi trọng việc đổi
mới biện pháp, phương pháp và nâng cao chất lượng của tất cả các môn học nên
việc giảng dạy bộ môn Âm nhạc trong nhà trường đạt kết quả khá khả quan.
Về phía học sinh:
- Học sinh ngoan, hầu hết các em đều rất yêu thích môn Âm nhạc, yêu
mến cô giáo bộ môn.
- Các em thích học hát và được hát, thích hát các bài hát vui nhộn.
- Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, các em được thể
hiện năng lực của bản thân nên các em rất hứng thú, tích cực trong các hoạt
động học.
3.1.2 . Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi trên thì việc giảng dạy bộ môn Âm nhạc trong
nhà trường cũng gặp phải không ít những khó khăn:
- Cơ sở vật chất của nhà trường còn hạn chế, phòng học chật hẹp nên khi
học sinh tự luyện tập vận động phụ họa theo nhóm rất khó khăn.
- Nhiều phụ huynh và học sinh còn xem nhẹ tầm quan trọng của bộ môn.
- Năng khiếu của học sinh không đồng đều, nhiều em tự ti về năng khiếu
của bản thân nên các em rất ngại thể hiện khiến việc định hướng phát triển năng
lực cho các em gặp nhiều khó khăn.
- Bộ môn Âm nhạc là bộ môn đặc biệt mang tính nghệ thuật, đòi hỏi
người dạy phải luôn nghiên cứu, đổi mới phương pháp để thu hút sự chú ý, hứng
thú học tập của học sinh. Việc trao đổi về chuyên môn trong nhà trường là rất
khó khăn.
- Dạy học theo phương pháp định hướng phát triển năng lực học sinh nếu
giáo viên không bao quát lớp tốt, định hướng cho học sinh các hoạt động không
linh hoạt thì khi hoạt động nhóm dễ mất trật tự, hiệu quả giờ học chưa cao.
3.2. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
Hiện nay việc dạy và học phải luôn luôn tiến hành theo hướng đổi mới.
Trong quan niệm dạy học mới một giờ học tốt là một giờ học phát huy được tính

4

tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của cả người dạy và người học nhằm nâng
cao tri thức, bồi dưỡng năng lực hợp tác, năng lực vận dụng tri thức vào thực
tiễn, bồi dưỡng phương pháp tự học, tác động tích cực đến tư tưởng, tình cảm,
đem lại hứng thú học tập cho người học.
Ngoài những yêu cầu có tính chất truyền thống như: Bám sát mục tiêu
giáo dục, nội dung dạy học, đặc trưng môn học; phù hợp với đặc điểm tâm sinh
lí lứa tuổi học sinh; đổi mới phương pháp dạy học còn có những yêu cầu mới
như: được thực hiện thông qua việc giáo viên tổ chức các hoạt động học tập cho
học sinh theo hướng chú ý đến việc rèn luyện phương pháp tư duy, khả năng tự
học, nhu cầu hành động và thái độ tự tin; được thực hiện theo nguyên tắc tương
tác nhiều chiều: giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh. Về bản
chất, đó là giờ học có sự kết hợp giữa học tập cá thể (hình thức học cá nhân) với
học tập hợp tác (hình thức học theo nhóm, theo lớp); chú trọng kết hợp học với
hành, nâng cao tri thức với rèn luyện các kĩ năng, gắn với thực tiễn cuộc sống;
phát huy thế mạnh của các phương pháp dạy học tiên tiến, hiện đại; các phương
tiện, thiết bị dạy học và những ứng dụng của công nghệ thông tin… chú trọng cả
hoạt động đánh giá của giáo viên và tự đánh giá của học sinh.
Dạy học âm nhạc là một quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học
sinh nhằm truyền thụ hệ thống kiến thức âm nhạc, hình thành và phát triển kĩ
năng, kĩ xảo, ý thức và thái độ cần thiết trong lĩnh vực âm nhạc cho học sinh,
học sinh nhận thức và lĩnh hội chúng, qua đó thực hiện được mục đích giáo dục
âm nhạc.
Trong nhà trường phổ thông, những học sinh có khả năng biểu diễn âm
nhạc chiếm tỉ lệ rất thấp, những em có khả năng sáng tác âm nhạc chiếm tỉ lệ
còn thấp hơn rất nhiều lần. Tuy vậy, dạy â m nhạc ở trường phổ thông là việc
dạy cho tất cả học sinh, mà đa số là không có năng khiếu âm nhạc, vì vậy môn
học này không đặt mục tiêu giúp các em trở thành người biểu diễn hoặc sáng tác
âm nhạc chuyên nghiệp. Mục tiêu môn Âm nhạc nhằm cung cấp cho học sinh
những kiến thức, kĩ năng, thái độ phù hợp với lứa tuổi và năng lực của các em.
Thông qua mỗi bài hát giúp học sinh hiểu được ý nghĩa giáo dục sâu sắc của

5